چرا ما به محمد(ص) و خاندانش صلوات میفرستیم؟
چرا ما به محمد(ص) و خاندانش صلوات میفرستیم؟
با ذکر آیه مبارکه، نظر گرامیان در خصوص «صلوات» به نکات مهم ذیل جلب میگردد:
إِنَّ اللَّهَ وَ مَلائِكَتَهُ يُصَلُّونَ عَلَى النَّبِيِّ يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا صَلُّوا عَلَيْهِ وَ سَلِّمُوا تَسْليماً» (احزاب، 56)
ترجمه: خدا و فرشتگان او بر پيامبر اسلام درود مىفرستند، شما هم اى كسانى كه ايمان آوردهايد بر او صلوات بفرستيد، و آن طور كه بايد تسليم شويد.
اول – صلوات، یک لفظ یا جمله نیست و اساساً خداوند متعال که لفظ و جمله نمیفرماید، بلکه «قول» خدا، همان «فعل» خداست. پس وقتی میفرماید که خدا صلوات میفرستد، معنایش این نیست که خودش میگوید: «اللهم صل علی محمد و آل محمد» و همین طور است وقتی میفرماید که ملائکه نیز صلوات میفرستند و یا میفرماید شما نیز صلوات بفرستید.
دوم – صلوات خداوند متعال و ملائکه اختصاص به پیامبر اکرم (ص) ندارد، بلکه شامل حال همهی مؤمنین میگردد. چنان چه میفرماید: هُوَ الَّذي يُصَلِّي عَلَيْكُمْ وَ مَلائِكَتُهُ لِيُخْرِجَكُمْ مِنَ الظُّلُماتِ إِلَى النُّورِ وَ كانَ بِالْمُؤْمِنينَ رَحيماً (الأحزاب، 43)
اوست كسى كه بر شما درود مىفرستد، و نيز ملائكه او، تا شما را از ظلمتها به سوى نور در آورد، و خدا به مؤمنان مهربان است.
و یا میفرماید: الَّذِينَ إِذَا أَصَابَتْهُم مُّصِيبَةٌ قَالُواْ إِنَّا لِلَّهِ وَ إِنَّا إِلَيْهِ رَاجِعُونَ * أُوْلَئكَ عَلَيهِْمْ صَلَوَاتٌ مِّن رَّبِّهِمْ وَ رَحْمَةٌ وَ أُوْلَئكَ هُمُ الْمُهْتَدُونَ (البقره، 157)
يعنى آنهايى را كه وقتى مصيبتى بايشان مىرسد ميگويند: (إِنَّا لِلَّهِ وَ إِنَّا إِلَيْهِ راجِعُونَ) ما ملك خدائيم و بسوى او باز خواهيم گشت اينان مشمول صلواتى از پروردگارشان هستند و ايشان تنها ايشان راه يافتهگانند.
بدیهی است کسی که عبد و بندهی واقعی خداوند متعال است، به چیزی یا کسی جز او وابستگی ندارد که اگر مصیبتی وارد شد و چیزی از دستش رفت، میداند که اسباب را از دست داده است و نه مسبب را. چنین فردی مشمول هدایت و رحمت خاصهی «صلوات» قرار میگیرد.
سوم – صلوات از ریشه «صلّ» به معنای نزدیک شدن و پیوستن [وصل شدن] است. پس اگر فرمود خدا صلوات میفرستد، یعنی رحمت خاص خود را شامل میکند تا بندهی او نزدیکتر و بیشتر وصل شود و چنان چه بیان شد، اختصاص به یک شخص ندارد، بلکه همهی مؤمنین را شامل میگردد.
در قرآن کریم نیز آیات بسیاری دارد که در آنها از این واژه به معنای وصل شدن استفاده شده است. چه وصل شدن به امر الهی باشد و چه به عصیان جهنم به عنوان مثال: وَ الَّذينَ يَصِلُونَ ما أَمَرَ اللَّهُ بِهِ أَنْ يُوصَلَ وَ يَخْشَوْنَ رَبَّهُمْ وَ يَخافُونَ سُوءَ الْحِسابِ
و كسانى كه آنچه را خدا به پيوستن آن فرمان داده پيوسته مىدارند، و از خداى خويش مىترسند، و از بدى حساب بيم دارند. -الرعد، 21
و در آیهی صلوات نیز تصریح میکند که صلوات بفرستید و آن طور که باید تسلیم شود (صَلُّوا عَلَيْهِ وَ سَلِّمُوا تَسْليماً). این تسلیم و اسلام آوردن، همان وصل شدن است. و تداوم اتصال به وصل شدن و تسلیم شدن و اطاعت از آل محمد علیهمالسلام است.
چهارم – با توجه به مباحث فوق، گفتهاند: صلوات از ناحیهی خداوند متعال، رحمت خاصهی در هدایت است. چنان چه در سورهی احزاب آیه 43 میفرماید که او با این «صلوات» مؤمنین را از ظلمات به سوی نور هدایت مینماید. و صلوات از ناحیهی ملائکه درود و تکریم است و صلوات از ناحیهی انسانها، «دعا» است. چنان چه معنای جملهی صلوات نیز دعایی است که پیشگاه حق تعالی عرضه میداریم.
لذا صلوات مؤمن نیز نباید فقط لفظ و جمله باشد. بلکه باید مبتنی بر شناخت، ایمان، باور و محبتش باشد و از قلب باشد. چنان که اگر انسان به کسی بگوید: «دوستت دارم»، فقط لفظ یا جلمه نیست، بلکه بیان حالت قلبی و تجلی آن در کلام است.
و – اما راجع به این که خداوند فرمود بر پیامبر اکرم (ص) فرستید، پس چرا بر خاندان او نیز میفرستیم؟ مثل این است که بپرسیم: خداوند فرمود اقامه نماز کنید، پس چرا صبح دو رکعت و ظهر چهار رکعت به جا میآوریم؟ پاسخ این است که بنا بر همان امر خداوند «اطیعوا الرسول»، چگونگی انجام اوامر الهی را از پیامبر اکرم (ص) میپرسیم. سؤال میکنیم: حال چگونه اقامهی نماز کنیم؟ چگونه طواف دهیم؟ چگونه صلوات بفرستیم ...؟
ابوحمزه ثمالى از یکى از یاران پیامبر صلى الله علیه و آله به نام "کعب ابن عجوه" چنین نقل مىکند:
هنگامى که آیه 56 سوره احزاب نازل شد، عرض کردیم "یا رسول الله! سلام بر تو را مىدانیم، ولى صلوات بر تو چگونه است؟" فرمود، بگویید: خدایا! صلوات و برکات خود را بر محمد و آل محمد قرار بده همچنان که بر ابراهیم و آل ابراهیم(ع) قرار دادى. همانا تو ستوده و بخشندهاى و بر محمد صلى الله علیه و آله و آل محمد علیهم السلام برکت ببخش چنان که بر ابراهیم علیه السلام و آل ابراهیم بخشیدى که تو ستوده و بزرگوارى.- آثار الصادقین، آیة الله احسانبخش، ج11، ص210.
در مورد چگونگی بیان صلوات احادیث بسیاری در کتب و منابع معتبر و موثق
شیعه و سنی ثبت است که پیامبر اکرم (ص) فرمودند: بر من درود ناقص نفرستید. گفتند: اى
رسول خدا! درود ناقص چیست؟ حضرت فرمودند: این که بگویید: اللّهُمَّ صَلّ على محمّدٍ. بلکه بايد بگویید: اللّهُمَّ صَلَّ على
محمّدٍ وَ آلِ محمّدٍ. (مرحوم فیضالإسلام در ترجمه صحیفه سجادیه)
.
با سلام و احترام این وبلاگ انشالله در بحث اندیشه اسلامی (شیعه) سعی در جمع آوری اطلاعاتی که هرشیعه ای کم و بیش می بایست از آن خبر داشته باشد اطلاع رسانی خواهد نمود. ارادتمند شما خدادادیان